Shakespeare merkte op dat "wie mijn portemonnee steelt, rommel steelt. 't Is iets, 't is niets. 't Was van mij. 't Is van hem, en is van duizenden slaaf geweest. Maar wie mijn goede naam jat, neemt iets dat hem niet verrijkt, en mij werkelijk arm achterlaat."
Roddelen, lasteren, schampere opmerkingen maken en verslag uitbrengen over andere mensen behoren tot de meest destructieve gewoonten van de mens. Het is alsof men zijn naaste beschouwt als de vijand die men wil vernietigen door een guerrillaoorlog. Helaas nemen velen deel aan deze oorlog zonder te beseffen wat de gevolgen van hun woorden zijn. "Zo is ook de tong een klein lid en voert toch een hoge toon. Zie, hoe weinig vuur een groot bos in brand steekt. Ook de tong is een vuur, zij is de wereld der ongerechtigheid; de tong neemt haar plaats in onder onze leden, als iets, dat het gehele lichaam bezoedelt en het rad der geboorte in vlam zet, terwijl zij zelf in vlam gezet wordt door de hel" (Jak. 3:5-6).
Er zijn twee manieren om over anderen te roddelen. De ene bestaat erin om geruchten over te brieven aan gezagdragers en de andere bestaat erin om gewoonweg met Jan en alleman te roddelen. Maar de bijbel zegt: "Gij zult onder uw volksgenoten niet als een lasteraar rondgaan" (Lev. 19:16). Dit principe wordt meermaals herhaald in het Oude en het Nieuwe Testament.

Waarom informeren mensen gezagdragers?

1) Om bij hen in de gunst te komen, ten koste van andermans reputatie. Werd uw reputatie ooit aangetast of verwoest door iemand die over u sprak tegen een meerdere, en daarbij halve waarheden, bedekte toespelingen, onvolledige verhalen en anonieme 'meningen' doorspeelde-uiteraard allemaal met de beste bedoelingen? Wie beroofd wordt van geld of materiële bezittingen waarvoor hij gewerkt heeft, voelt zich geschonden, aangetast in zijn waardigheid en bedrogen. Maar materiële zaken kunnen vervangen worden.
Toen rechter Clarence Thomas voor de bevestiging van zijn aanstelling bij het federale hooggerechtshof gehoord werd door de commissie justitie van de Amerikaanse Senaat, zei hij: "Veertig jaar lang heb ik een reputatie van eerlijkheid en integriteit opgebouwd, en nu probeert men mij die te ontnemen in één week tijd". Het is haast onmogelijk om een verwoeste reputatie te boven te komen. Zelfs als de verdachtmakingen achteraf ongegrond blijken, blijft er altijd een smet, een twijfel over je integriteit hangen bij de betrokkenen. Bovendien zal de beschuldigde de kwaadspreker en degenen die voortgegaan zijn op de valse informatie, voortaan wantrouwen.
2) Het verkrijgen van een voordeel ten koste van een ander door zijn karakter te bezoedelen, is de gemeenste reden om informatie over te brieven aan een opzichter.
Je zou mogen verwachten dat bekeerde mensen of leiders van Gods Kerk zoiets nooit zouden doen. Maar we hebben allen les gevolgd in dezelfde 'school'-deze wereld. En ondanks ons streven om onze naaste lief te hebben als onszelf, hebben wij nog steeds in mindere of meerdere mate de instelling van deze wereld, die door satan beïnvloed is. Voor we iemand met een leidende functie aanspreken over een ander, moeten we onze motieven zeer zorgvuldig onderzoeken.
3) De meeste informanten geven als onbaatzuchtige reden op dat ze iemand proberen te 'helpen' om een probleem te overwinnen.
Als we denken dat dit onze drijfveer is, moeten we nadenken vooraleer we spreken. Roddelen heeft zelden of nooit te maken met een zuiver verlangen om te helpen. Er is een betere manier om te helpen. Jezus zegt ons hoe wij dat moeten aanpakken. Degenen die Zijn instructies opgevolgd hebben, zijn tot de ontdekking gekomen dat het werkt. "Indien uw broeder [tegen u, Statenvertaling] zondigt, ga heen, bestraf hem onder vier ogen. Indien hij naar u luistert, hebt gij uw broeder gewonnen. Indien hij niet luistert, neem dan nog een of twee met u mede, opdat op de verklaring van twee getuigen of van drie elke zaak vaststa. Indien hij naar hen niet luistert, zeg het dan aan de gemeente. Indien hij naar de gemeente niet luistert, dan zij hij u als de heiden en de tollenaar" (Matt. 18:15-17).
Jakobus' instructies liggen in dezelfde lijn: "Mijn broeders, indien bij u iemand van de waarheid afdwaalt, en een ander brengt hem tot inkeer, weet dan, dat, wie een zondaar van zijn dwaalweg terugbrengt, diens ziel van de dood zal behouden en tal van zonden bedekken" (Jak. 5:19-20).
4) Om uzelf te beschermen, of iemand die niet kan opkomen voor zichzelf.
Dit is de enige geldige reden om een gezagdrager te benaderen met informatie over anderen. Als een kind, een bejaarde of een andere persoon die niet in staat is om zichzelf te verdedigen, misbruikt, vernederd of bedrogen wordt, dan moet u hulp zoeken voor de hulpelozen bij de burgerlijke of kerkelijke autoriteiten.
Onderwijzers, verplegers, artsen en dergelijke zijn wettelijk verplicht om kindermisbruik aan te geven als zij dat vermoeden. Niemand die kinderen, bejaarden of gehandicapten mishandelt, mag in bescherming genomen worden. Volledige bekering, wat inhoudt dat het misbruik gestopt is, is de enige remedie voor dit soort zonde.

Discretie vereist!

Als wij begrijpen dat Jezus gestorven is om onze zonden te onttrekken aan de aanblik van God de Vader, dan verstaan wij ook gemakkelijker dat het verbergen van iemands zonden en fouten voor anderen het beste is wat wij voor hem of haar kunnen doen. In plaats van andermans problemen uit te bazuinen, moeten wij privé-aangelegenheden die ons in vertrouwen meegedeeld werden, geheimhouden. Probeer vriendschap op te bouwen met degene die zo'n groot vertrouwen in u stelt dat hij zijn problemen met u bespreekt. Helaas is echte vriendschap een zeldzaamheid in dit leven, zelfs in Gods Kerk! De enige manier om vriendschap op te bouwen, is door het vertrouwen van onze kennissen niet te beschamen en hen genoeg lief te hebben om hun fouten en zonden te bedekken en te vergeten.
De grootste vriendschap in het Oude Testament is die van Jonatan, de zoon van Saul, voor David, die gezalfd was om Jonatans plaats in te nemen als troonsopvolger van koning Saul van Israël. Jonatan zette zelfs zijn leven op het spel voor zijn vriend. En laat ons de grootste vriendschap die ooit bestond, niet vergeten-Christus' vriendschap voor u en mij. Hij zette Zijn leven niet alleen op het spel, Hij legde het daadwerkelijk neer, vanuit een motief van vriendschap en onbaatzuchtige liefde, opdat wij zouden kunnen leven.
Vergelijk hoe verschillend Jezus Christus en satan tegenover roddel staan. Jezus gaf Zijn leven opdat onze zonden uitgewist en vergeten kunnen worden. Satan echter is de grote aanklager van ware christenen en wijst God voortdurend op onze zonden. Jezus vergeeft en vergeet onze zonden, terwijl satan ze uitbazuint aan iedereen die het wil horen. Als wij ervoor gekozen hebben om niet satan, maar Jezus te volgen, dan moeten wij net als Hij de vergissingen van onze vrienden verbergen in plaats van op te treden als hun aanklager.
In nazi-Duitsland keurde Adolf Hitler in de dertiger jaren een systeem van verklikking goed, waardoor hij erachter kon komen wie de dissidenten waren. In Hitlers jeugdkorps leerde men de kinderen om hun buren, ouders en andere kinderen aan te geven. Hiervan werden er velen opgesloten in de gevangenis of gedood. Christus profeteerde over een dergelijke tijd in de toekomst: "Een broeder zal zijn broeder overleveren ten dode en een vader zijn kind; en kinderen zullen opstaan tegen hun ouders en hen ter dood brengen" (Matt. 10:21).
Mensen die in vredestijd al klikspanen zijn, zullen dat uiteraard blijven als er zware tijden aanbreken-met potentieel rampzalige gevolgen. Een Amerikaan van Franse oorsprong raakte niet meer weg uit Frankrijk toen hij daar op reis was aan het begin van de tweede wereldoorlog. Hij zei: "Het verschrikkelijkste was niet wat de Duitsers de Fransen tijdens de bezetting aandeden, maar wat de Fransen elkaar aandeden door anderen aan te geven, om voordelen te verkrijgen van de Duitsers of in de gunst te komen bij het Vichy-regime."
Het kliksysteem is niet van God maar van satan. God wil dat vrienden hun problemen met elkaar bespreken om ze op te lossen en om hun vriendschap te bewaren, door vertrouwen en liefde op te bouwen. Satan wil dat mensen met elkaar breken door verwarring, wantrouwen en haat op te wekken. Dit is wat er gebeurt wanneer mensen niet rechtstreeks met elkaar communiceren, maar elkaar integendeel aanklagen bij superieuren, of anderszins roddelen over elkaar: "Ik denk dat u moet weten dat...; ik weet niet of het waar is, maar men zegt dat..."
Soms is het nodig om er anderen bij te betrekken. Als uw broeder in de gemeente niet wil luisteren naar u, noch naar twee of drie van uw gemeenschappelijke vrienden, dan moet u de dienaar aanspreken.
Dat wil natuurlijk niet zeggen dat iemand die een persoonlijk probleem heeft, dat niet mag voorleggen aan de dienaar. De dienaar is er immers onder meer om problemen en geschillen te helpen oplossen en om raad te geven. Als u een persoonlijk probleem hebt of er niet in slaagt een probleem met uw broeder op te lossen, is de dienaar bereid te helpen. De meeste dienaren hebben ervaring in het geven van advies en het helpen bij allerlei moeilijkheden. Als zij u niet kunnen helpen met een specifiek probleem, kunnen zij u misschien doorverwijzen naar mensen of instanties die dat wel kunnen.

Kwalijke gevolgen

"Lasterpraat slikt men als zoete koek, het raakt immers de donkerste hoeken van ons hart" (Spr. 18:8, Groot nieuws bijbel). Roddelen is als het doorgeven van pralines waarin een klein beetje gif zit. Het is niet alleen vergif voor degene over wie gesproken wordt, maar ook voor de spreker en de luisteraars. "Hetgeen uit de mens naar buiten komt, dat maakt de mens onrein" (Marc. 7:20). De roddelaar wordt verontreinigd door wat uit hem komt. De luisteraars worden licht of, naargelang het geval, heel zwaar vergiftigd tegen degene over wie gepraat wordt. Deze laatste wordt ook gekwetst, omdat zijn vrienden voortaan een lagere dunk over hem hebben.
Jezus zei: "Want uit de overvloed des harten spreekt de mond. Een goed mens brengt uit zijn goede schat goede dingen voort, en een slecht mens uit zijn boze schat boze dingen. Maar Ik zeg u: Van elk ijdel woord, dat de mensen zullen spreken, zullen zij rekenschap geven op de dag des oordeels, want naar uw woorden zult gij gerechtvaardigd worden, en naar uw woorden zult gij veroordeeld worden" (Matt. 12:34-37).
Hoeveel vriendschappen zijn er niet verbroken door een kwaadspreker of een roddelaar! "Een valsaard veroorzaakt twist, een lasteraar brengt scheiding tussen vrienden" (Spr. 16:28). Kinderen zetten andere kinderen tegen elkaar op door over en weer aan de enen voort te vertellen wat de anderen gezegd hebben, waarbij ze sommige dingen misschien net iets meer benadrukken dan wat de andere in feite gezegd heeft, of de context waarin de opmerking gemaakt werd, weglaten of kleuren. Soms worden vrienden niet alleen gescheiden, maar raken ze zelfs slaags over futiliteiten, doordat een lasteraar de feiten opblaast om ruzie te stoken. Bij volwassenen gebeurt dit ook, behalve dat zij de andere voortaan wellicht zullen negeren en verder niets meer met hem of haar te maken willen hebben.
Wie over andermans problemen praat, geeft te kennen dat hij of zij de ander haat, ongeacht of die problemen ingebeeld zijn of niet. Anders gezegd: wie over andermans zonden of problemen spreekt of achteloos regelrecht valse of boosaardige meningen uit over een ander, geeft blijk van minachting voor die persoon. "Haat veroorzaakt ruzie, liefde dekt alle tekortkomingen toe" (Spr. 10:12, Groot nieuws bijbel). Jezus toonde dat Hij deze liefde voor ons had, door onze zonden te bedekken met Zijn eigen bloed.

Hoe reageren op lasterpraat?

Het beste wat wij kunnen doen als iemand ons lasterpraat wilt beginnen te vertellen, is hem of haar gewoon de rug toekeren. "Welzalig de man die niet... zit in de kring der spotters" (Ps. 1:1). Zo vermijden wij dat het zaad van wantrouwen ten opzichte van de persoon over wie de ander wil roddelen, in onze geest gezaaid wordt.
Een onschuldig gesprek kan echter plots een onverwachte wending nemen. Soms reageren wij dan niet snel genoeg, zodat wij toch kritiek en beschuldigingen aan het adres van een ander te horen krijgen. Wat moeten wij dan doen? Het beste is dan om te zeggen: "Dit ziet er mij een serieus probleem uit. Laat ons nu, of bij de eerste gelegenheid, naar hem toegaan om daarover met hem te spreken." Deze benadering is veel beter dan aan de kwaadspreker te vragen om de kwestie eerst onder vier ogen te bespreken met degene op wie hij kritiek heeft. De kwaadspreker heeft de gelegenheid daartoe al laten voorbijgaan door er met u over te spreken.
Het is belangrijk om zo snel mogelijk met de aanklager naar de beschuldigde te stappen en de situatie met hem te bespreken, om elke verdenking of smet ten aanzien van de beschuldigde uit uw gedachten te kunnen zetten. Dan zult u zich niet langer afvragen of de kritiek al dan niet terecht is. De persoon die u over de ander sprak, zal de hele kwestie misschien beter begrijpen, en inzien hoe verkeerd het was om lasterpraat te vertellen. De beschuldigde krijgt de gelegenheid om zichzelf te zuiveren van elke verdenking, of om goed na te denken over de kwestie en zich te beteren. Tenzij de kwaadspreker zich bekeert, zullen wij hem wantrouwen, omdat wij weten dat wij hem onze geheimen niet kunnen toevertrouwen, want hij zou ze doorvertellen. We mogen zulke zaken nooit zomaar blauwblauw laten en verdenkingen en wantrouwen laten knagen in onze gedachten.
Als wij onze naasten willen liefhebben als onszelf, moeten wij hun zonden en fouten verbergen, net zoals wij graag hebben dat onze zonden verborgen blijven. Als wij Jezus Christus vragen om onze zonden te bedekken met Zijn bloed, dan moeten wij ook onze vrienden hun fouten en problemen vergeven.
Wij moeten elkaar zoveel mogelijk helpen. In ongunstige zin over anderen spreken helpt echter niemand, behalve als dat nodig is om hulpeloze mensen te beschermen. Wij helpen onze broeder niet door zijn echte of vermeende problemen en zonden door te vertellen, maar wél door Jezus Christus' instructies op te volgen door eerst onder vier ogen met hem te spreken. Alleen zo kunnen wij hem winnen.