Wat verstaat u onder 'wedergeboren'?

Miljoenen belijdende christenen denken dat zij nu al wedergeboren zijn. En u? Bent u er zeker van? Vele miljoenen zijn misleid omtrent dit essentiële onderwerp! Zou het kunnen dat dit ook voor u geldt?

Warme, vochtige septemberlucht dreef naar binnen door de open ramen van het kleine, landelijke kerkje in Taylor, Louisiana. Er was een "opwekkingsbijeenkomst" aan de gang. Het werd al bijna avond en sommigen onder ons, de kinderen, zaten onrustig heen en weer schuifelend op een stoel naast onze ouders. Ondertussen vervolgde de predikant zijn dringende oproep om ons hart aan de Heer te geven en een nieuwe geboorte te beleven. "U moet opnieuw geboren worden!", benadrukte hij steeds weer gedurende de opwekkingsbijeenkomst.

Voor diegenen onder ons die aanwezig waren die avond, evenals voor miljoenen anderen, werd de nieuwe geboorte gelijkgesteld aan een eenmalige, emotionele ervaring die plaatsvindt wanneer een persoon "Christus aanvaardt". Is dat werkelijk wat Christus bedoelde toen Hij Nikodemus zei dat het noodzakelijk was om opnieuw geboren te worden? Vergis u niet, een nieuwe geboorte is absoluut essentieel! Zonder een nieuwe geboorte zullen we het Koninkrijk Gods nooit zien. Dat is wat Jezus Christus zei in Johannes 3:3!

Verschillende opvattingen over de nieuwe geboorte

Miljoenen mensen die beïnvloed zijn door protestantse evangelische prediking, zien wedergeboren worden ongeveer op dezelfde manier als de predikant op de opwekkingsbijeenkomst, aan wie ik bijna veertig jaar geleden gehoor gaf. Vele andere belijdende christenen zien dit anders. Diegenen met een achtergrond in één van de meer formalistische, sacramentele kerken hebben een heel andere opvatting over de "nieuwe geboorte". De Dictionary of the Bible and Religion (het Lexicon van de bijbel en de godsdienst) vermeldt onder "Regeneration" (Regeneratie) dat het ritueel van de kinderdoop, dat niet alleen bij de rooms-katholieke en de oosters-orthodoxe, maar ook bij vele protestantse kerken toegepast wordt, "historisch bekend staat als doopregeneratie en gebaseerd is op het geloof dat het sacrament, wanneer het juist uitgevoerd wordt, kan verlenen wat het beduidt, namelijk de regeneratie of nieuwe geboorte van het kind in Gods gezin."

Kerken die de kinderdoop beschouwen als een sacrament, geloven dat het de ceremonie zelf is die regeneratie verleent, en dat de persoon in kwestie precies op dat tijdstip ingaat in het Koninkrijk Gods. Evangelische kerken denken dat men eerst een persoonlijke geloofsbelijdenis moet afleggen, maar dan is men wedergeboren, en vanaf dat ogenblik is men in het Koninkrijk.

Het geloof in de noodzaak opnieuw geboren te worden is echter niet beperkt tot hen die het christendom belijden. In de wereld van vandaag spreken zowel boeddhisten als hindoes ook over wedergeboorte. The Interpreter's Dictionary of the Bible (Het verklarend bijbellexicon) doet in zijn artikel over regeneratie duidelijk uitkomen dat veel van de oude mysteriegodsdiensten leerden dat hun aanhangers opnieuw geboren werden door het ondergaan van speciale rituelen. Zij gebruikten de term "regeneratie... om het behoud aan te duiden dat door de gelovige verkregen werd door middel van initiatie." Van Stoïcijnen en Pythagoreeërs tot de aanhangers van de Mithras-religie en de aloude Eleusinische Mysteriën geloofde men dat de wedergeboorte noodzakelijk was.

Religieuze thema's hebben de neiging om zich te verspreiden naar andere domeinen van het leven. Zo haalde "wedergeboren" in de jaren '70 de frontpagina's door de verkiezing van Jimmy Carter als president van de Verenigde Staten. In de daarop volgende jaren werd deze term in toenemende mate gebruikt om degenen, die zichzelf "wedergeboren christenen" noemen te onderscheiden van anderen die door hen slechts als "naamchristenen" beschouwd worden. Deze godsdienstige scheidslijn speelt een steeds grotere rol in de Amerikaanse politiek. Onder degenen die het belang benadrukken van wat zij een "wedergeboorte-ervaring" noemen, is er een groeiende tendens om "spreken in tongen" en gelijksoortige emotionele, charismatische ervaringen te zien als bewijs van de nieuwe geboorte.

Op één punt zijn degenen, die de nieuwe geboorte beschouwen als een sacrament, het eens met hen die haar beschouwen als een persoonlijke, emotionele belevenis. Dat punt van overeenkomst is dat zij allebei geloven dat ze op dit moment al wedergeboren zijn. Dit geloof vormt het uitgangspunt voor hun opvatting van Gods plan van behoud. Hoewel vele godsdiensten spreken over het ontvangen van een nieuwe geboorte, lopen de opvattingen over wat er precies bedoeld wordt met de nieuwe geboorte zeer uiteen.

Begrijpen wanneer de nieuwe geboorte plaatsvindt, is van doorslaggevend belang om goed te begrijpen wat behoud inhoudt.

Het WANNEER van behoud

Eén van de minst begrepen aspecten van behoud is dat het, volgens de bijbel, een proces is. Om te beginnen, waarom moeten wij behouden worden? En waarvan? Deze kwesties moeten we eerst begrijpen, voor we kunnen kijken naar het wanneer en hoe van behoud.

Eenvoudig gesteld: wij worden behouden van de dood, de eeuwige dood! De apostel Paulus vertelt ons duidelijk: "Allen hebben gezondigd en derven de heerlijkheid Gods" (Rom. 3:23). Hij verklaart: "Het loon, dat de zonde geeft, is de dood, maar de genade, die God schenkt, is het eeuwige leven in Christus Jezus, onze Here" (Rom. 6:23). Het is God de Vader die het initiatief neemt om een persoon tot behoud te brengen: "God echter bewijst Zijn liefde jegens ons, doordat Christus, toen wij nog zondaren waren, voor ons gestorven is" (Rom. 5:8; cf. Joh. 6:37 en 44). Behoudt de dood van Christus ons dan? Let op deze verrassende waarheid: "Veel meer zullen wij derhalve, thans door Zijn bloed gerechtvaardigd, door Hem behouden worden van de toorn. Want als wij, toen wij vijanden waren, met God verzoend zijn door de dood Zijns Zoons, zullen wij veel meer, nu wij verzoend zijn, behouden worden, doordat Hij leeft" (Rom. 5:9-10).

Bedenk dat er een proces van behoud is! Wij hebben allen gezondigd. Met andere woorden, wij hebben allen Gods heilige, rechtvaardige wet overtreden (1 Joh. 3:4, Petrus Canisius vertaling). Bovendien legt Paulus in Kolossenzen 1:21 uit dat wij vroeger vervreemd waren van God en onze vijandige gezindheid getoond hebben door onze boze werken. Daardoor verdienen wij de eeuwige dood. God nam het initiatief om behoud mogelijk te maken: Christus nam onze plaats in en stierf in onze plaats. Op zich behoudt dit ons echter niet! Het maakt onze rechtvaardiging en verzoening mogelijk. Dit betekent dat wij vrij van schuld kunnen zijn en in overeenstemming met God gebracht kunnen worden. Hoewel God het initiatief nam, moeten wij dit niettemin beantwoorden. Petrus legde dit uit aan degenen die zijn preek op de pinksterdag hoorden: "Bekeert u en een ieder van u late zich dopen op de naam van Jezus Christus, tot vergeving van uw zonden, en gij zult de gave des Heiligen Geestes ontvangen" (Hand. 2:38).

Dat is echter echt alleen maar de eerste stap. Bij de doop gaan we een verbintenis aan en beginnen wij een geestelijk ontwikkelingsproces. In Matteüs 24:13 maakt Jezus Christus duidelijk dat het alleen degenen zijn die volharden tot het einde die behouden zullen worden. Behoud is een proces dat voor ons begint wanneer we Gods heilige Geest ontvangen na onze doop, en zijn hoogtepunt bereikt wanneer "dit sterfelijke onsterfelijkheid [moet] aandoen" bij de opstanding, die plaatsvindt bij Christus' wederkomst (1 Kor. 15:53).

Tussen onze bekering en onze dood verwacht God van ons dat wij iets doen! Paulus schreef: "Daar wij nu deze beloften bezitten, geliefden, laten wij ons reinigen van alle bezoedeling des vlezes en des geestes, en zo onze heiligheid volmaken in de vreze Gods" (2 Kor. 7:1). Jezus Christus vatte samen wat van ons vereist wordt als antwoord op Gods liefde, toen Hij zei: "Wie overwint, hem zal Ik geven met Mij te zitten op Mijn troon, gelijk ook Ik heb overwonnen en gezeten ben met Mijn Vader op Zijn troon" (Openb. 3:21). Wij beërven het Koninkrijk niet bij onze bekering. Integendeel, God verwacht van ons dat wij, met de kracht van Zijn heilige Geest, een leven leiden van groei en overwinning.

In Galaten 2:20 legt Paulus uit hoe we geestelijk moeten groeien: "Ik ben met Christus gekruisigd; en ik leef, doch niet meer ik, maar Christus leeft in mij; en hetgeen ik nu in het vlees leef, dat leef ik door het geloof van de Zoon van God, die mij liefgehad heeft, en Zichzelf voor mij overgegeven heeft" (Statenvertaling). Niet alleen stierf Christus om de straf voor de zonde op Zich te nemen, maar ook kwam Hij na drie dagen en drie nachten uit het graf, levend voor eeuwig. Hij werd opgewekt in macht en glorie als "de Eerstgeborene uit de doden" (Kol. 1:18). Het is door Zijn leven dat wij ook eeuwig leven kunnen hebben (Rom. 5:10).

Net zoals er in het menselijke voortplantingsproces eerst de verwekking van nieuw leven is, dan een periode van groei en ontwikkeling en tenslotte het moment van ter wereld komen, zo is het ook in het proces van behoud, dat uitmondt in ons ingaan in het Koninkrijk Gods. Het "wanneer" van behoud is de opstanding. Dan zullen wij uiteindelijk het Koninkrijk Gods beërven als uit geest geboren kinderen van God. Christus zei in Lucas 20:36 : "zij zijn kinderen Gods, omdat zij kinderen der opstanding zijn".

Een Farizeeër krijgt te horen dat hij wedergeboren moet worden

Nikodemus was geschokt. 's Nachts was hij in het geheim naar Jezus gekomen, en had Hem toevertrouwd dat hij en andere religieuze leiders erkenden dat Hij een man van God was. Dacht hij dat Jezus hem erkentelijk zou zijn voor deze - zij het in het geheim uitgesproken - goedkeuring?

Wat de Farizeeër ook verwacht moge hebben, wat Jezus hem zei, kwam aan als een harde schok. Want ziet u, als Farizeeër had Nikodemus altijd aangenomen dat hij al behouden was! Hij onderhield de wet immers nauwgezet volgens de farizeïsche traditie. Hij was geboren uit het zaad van Abraham, aan wie God eertijds de beloften gedaan had. Hij was besneden op de achtste dag, waardoor hij deel uitmaakte van de Gemeente van het Verbond. Hij was niet één van die gehate tollenaars wier voortdurende omgang met heidenen hen, in de ogen van wetsgetrouwe Joden, gelijkstelde met onreine mensen en zondaars. Hij was zelfs niet één van de am ha eretz, "het volk van het land". Dit was het gewone volk, dat zo opging in wereldse zaken als de kost verdienen, dat het geen massa's vrije uren had om de Torah te bestuderen.

Het Koninkrijk Gods was de hoop van Farizeeën zoals Nikodemus. Zij geloofden in de opstanding en in het feit dat de Messias een Koninkrijk zou oprichten om over alle naties te regeren, juist zoals voorspeld door de profeten. Maar Joden van de eerste eeuw zagen het Koninkrijk en de opstanding bijna geheel in fysieke en materialistische termen. Zij zagen het ingaan in het Koninkrijk als hun geboorterecht vanwege de beloften die gedaan werden in het verbond met Abraham. Hoewel ze erkenden dat een heidense bekeerling, om een kind van Abraham te worden, zijn oude identiteit moest afleggen na zijn besnijdenis en de "mikvah" (rituele onderdompeling), vonden ze dat niet nodig voor zichzelf (cf. Joh. 8:32-36). Waren zij immers al geen kinderen van Abraham en dus van nature erfgenamen van de belofte?

Daarom was Nikodemus zo geschokt door Jezus' verklaringen tijdens hun geheime, nachtelijke ontmoeting. Wat Christus hem zei, was dat hij, Nikodemus, geen recht had op een erfenis in het Koninkrijk Gods op grond van zijn fysieke afkomst als afstammeling van Abraham. Het ingaan in dat Koninkrijk is uitsluitend gebaseerd op geestelijke afkomst.

In het eerste hoofdstuk van zijn evangelie schetst de apostel Johannes de achtergrond voor de conversatie in hoofdstuk drie. Hier stelt hij de aanspraken van mensen die uit de Geest geboren zouden worden tegenover de aanspraken van hen die alleen maar uit het vlees geboren waren. "Hij kwam tot het Zijne, en de Zijnen hebben Hem niet aangenomen. Doch allen, die Hem aangenomen hebben, hun heeft Hij macht gegeven om kinderen Gods te worden, hun, die in Zijn naam geloven; die niet uit bloed, noch uit de wil des vlezes, noch uit de wil eens mans, doch uit God geboren zijn" (Joh. 1:11-13).

De oude Grieken dachten dat de bevruchting plaatsvond wanneer het zaad van de vader verenigd werd met het bloed van de moeder. Christus benadrukte dat de bevruchting die plaatsvindt in het lichaam van de moeder ten gevolge van menselijke keuze en hartstocht, niet de bevruchting is die nakomelingen voortbrengt die het Koninkrijk zullen beërven. Uiteindelijk is niet onze fysieke, maar wel onze geestelijke afkomst essentieel!

Wanneer zal de nieuwe geboorte plaatsvinden?

Het bijbelse beeld van "wedergeboren" worden, stemt overeen met het fysieke voortplantingsproces. De geestelijke regeneratie die plaatsvindt bij de doop wordt vergeleken met de verwekking door de vader. Na deze verwekking moeten we groeien en ons ontwikkelen als christenen, net zoals een foetus moet groeien en zich moet ontwikkelen binnenin de moeder voor hij gereed is om geboren te worden. De bijbel vergelijkt de eigenlijke geboorte met de opstanding. Dit wordt duidelijk gemaakt in Johannes 3:6, waar Jezus tot Nikodemus zei: "Wat uit het vlees geboren is, is vlees, en wat uit de Geest geboren is, is geest." In 1 Korintiërs 15:50-53 legt Paulus uit dat, hoewel vlees en bloed het Koninkrijk Gods niet kunnen beërven, wij bij de opstanding in onsterfelijke geest veranderd zullen worden.

Zoals de wind grote kracht heeft, hoewel hij onzichtbaar is, zo zullen ook zij zijn die werkelijk geboren zullen zijn uit de Geest (Joh. 3:8). In dit leven zijn we zoals Adam: we hebben een fysiek, sterfelijk lichaam. Na de opstanding uit de doden zullen wij een verheerlijkt, geestelijk lichaam hebben, precies zoals Christus na Zijn opstanding (1 Kor. 15:43-49; Openb. 1:13-15). Jezus Christus wordt nooit meer moe of hongerig. Hij is niet meer onderhevig aan pijn of de dood. Integendeel, Hij stond op uit het graf om nooit meer te sterven! Aan Jezus werd de heerlijkheid teruggegeven die Hij met de Vader deelde eer de wereld bestond (Joh. 17:5). Nu zit Hij aan de rechterhand van de Vader als onze Pleitbezorger en spoedig komende Koning (Hebr. 4:14-16).

In Kolossenzen 1:18 en Openbaring 1:5 wordt Jezus Christus "de Eerstgeborene uit de (resp. der) doden" genoemd. In Romeinen 8:29 wordt Hij aangeduid als "de Eerstgeborene onder vele broederen". Hieruit blijkt duidelijk dat wij ook "uit de doden geboren" zullen worden! Het Griekse woord dat vertaald is als "eerstgeboren" is prototokos. Protos is een Grieks woord dat "eerste in volgorde en belangrijkheid" betekent. Deze betekenis komt tot uiting in het gebruik van "proto" als voorvoegsel van Nederlandse woorden zoals prototype en protoplasma.

Hoewel de bijbel vele analogieën gebruikt om echte christenen te kenmerken - om er maar een paar te noemen: pasgeboren kinderen in 1 Petrus 2:2, opgroeiende kinderen in Hebreeën 12:6-7, levende stenen voor de bouw van een geestelijk huis in 1 Petrus 2:5, leden van het menselijk lichaam in 1 Korintiërs 12:12 - niettemin vormt de nieuwe geboorte de krachtigste en volledigste beschrijving van wat ons ingaan in het Koninkrijk Gods letterlijk inhoudt. Zij verklaart waar behoud werkelijk om draait: letterlijke zonen van God worden (Hebr. 2:10).

Op dit moment zijn echte christenen slechts potentiële erfgenamen, die nog niet geërfd hebben. Christus maakt duidelijk dat het pas bij de opstanding is, "Wanneer dan de Zoon des mensen komt in Zijn heerlijkheid en al de engelen met Hem..." dat Hij zal zeggen tot de uit de doden opgewekte heiligen: "Komt, gij gezegenden Mijns Vaders, beërft het Koninkrijk" (Matt. 25:31, 34). In Matteüs 24:13 openbaarde Christus Zijn discipelen ondubbelzinnig dat alleen zij die doorzetten en volharden tot het einde, behouden zullen worden. God heeft een groot, ultiem doel. Hij is Zichzelf aan het vermenigvuldigen in ons! Wij kunnen in Gods Gezin zijn als volledig geboren kinderen, als jongere broers van Jezus Christus, die de Eerstgeborene onder vele broederen was (Rom. 8:29).

In de doopceremonie voorafschaduwen christenen de opstanding zelve (Rom. 6:1-5). Het is bij de opstanding dat wij uiteindelijk onsterfelijkheid zullen aandoen en werkelijk het Koninkrijk Gods zullen beërven (1 Kor. 15:50-53). Wij worden symbolisch begraven in een watergraf, en komen daarna op uit het water om te wandelen in nieuwheid des levens. In Johannes 3:5 sprak Christus over de noodzaak om zowel uit water als uit de Geest geboren te worden. In de bijbel wordt water dikwijls gebruikt als een type van de heilige Geest (Joh. 7:38-39). Het tevoorschijn komen uit het water waarin we gedoopt zijn, is alleen maar een symbolische geboorte, en wordt gebruikt als een type van onze werkelijke wedergeboorte bij de opstanding.

Wie het bijbelse "wederom geboren worden" gelijkstelt aan een emotionele ervaring op het ogenblik van de doop of de bekering heeft geen weet van het essentiële punt dat behoud een proces is! Behoud begint met het ontvangen van Gods heilige Geest na de doop, waardoor men deel krijgt "aan de goddelijke natuur" (2 Petrus 1:4). Vervolgens groeit de christen heel zijn fysieke leven lang in genade en kennis. Tenslotte bereikt het proces van behoud zijn hoogtepunt bij de opstanding, wanneer de christen ingaat in het glorierijke Koninkrijk Gods als een volledig verheerlijkte, uit de Geest geboren zoon van God. Waarlijk, God is bezig "om vele zonen tot heerlijkheid te brengen" (Hebr. 2:10)! Zult u één van hen zijn? Zo ja, dan moet u "wedergeboren worden"!